اگرچه جلوگیری از جنگ گاه امکان پذیر نیست اما باید در جنگ به کرامت انسانی احترام گذاشته شود.
حقوق بشردوستانه بین المللی مجموعه قواعدی است که سازمان صلیب سرخ وظیفه نظارت آن را بر عهده دارد و اصول آن شامل موارد ذیل است:
۱- حمایت از افرادی که در زمان جنگ در مخاصمات شرکت نکرده اند و یا در آن ترک کرده اند.
۲-محدود کردن روشها و وسایلی که در جنگ بکار گرفته میشود.
هر دلیلی که برای جنگ وجود داشته باشد این اصول باید رعایت شود.
این بنظر میرسد حضور نظامی امریکا در منطقه تعهد حرفه ای پزشکی را نیز در چالش قرار داده است. پرسنل پزشکی نظامی امریکا در مقابل این دوگانگی که چه اقدامی برای بیمار بهتر است و چه حکمی بهترین انتخاب برای ارتش است باقی مانده اند.
این وضعیت بسیار دشواری است زیرا پرسنل پزشکی را در شرایطی قرار میدهد که فشار اخلاق حرفه ای نیز بر آنها افزوده میشود. گزارشاتی در دست است که پرسنل نظامی پزشکی در کشورهای عراق و افغانستان با عواملی همچون دوگانگی تعهد و پیچیدگی مباحث اخلاقی در زمینه خشونت علیه بشر و اصول مسلم حرفه پزشکی مواجه شده اند . مستندات غیرقابل انکاری وجود دارد که نشان میدهد بازپرسان ،پلیس نظامی و پرسنل ضد اطلاعات از پزشکی سوء استفاده کرده اند. نیروهای پزشکی نظامی در گوانتانامو بطور سیستماتیک علیه مقاومت زندانیان بکار گرفته شدند . که اصول پزشکی را دچار خدشه کرده اند . استفاده از شگدهایی مانند محرومیت از خواب ،غذا و امکانات بهداشتی ،زندانهای انفرادی ، خفگی مصنوعی، ضربه زدن به نقاط حساس و اعتراف گیری با استفاده از داروها ، اصول اخلاق پزشکی را دچار چالش اساسی کرده است.
این در حالی است که ایالات متحده امریکا امضا کننده کنوانسیون منع شکنجه ژنو است که متحد شده که هیچ کس نباید شکنجه و خشونت را علیه انسان بکار گیرد.
انجمن پزشکی جهانی مطابق بیانیه توکیو ۱۹۷۵ اعلام میکند :
پزشک نباید اعمال شکنجه یا خصمانه علیه انسان یا فرایندهای تحقیرآمیز را حمایت کرده و یا مورد اغماض قرار دهد و در آن مشارکت داشته باشد.مطابق این بیانیه رعایت موازین فوق در مورد مجروحان متهم و مظنون به گناه و نیز مجروحان جنگی و افراد غیر نظامی الزامی است.
این بیانیه بطور روشنی هر گونه مشارکت تیم پزشکی نظامی را در اعمال خصمانه را منع کرده است .انجمن پزشکان امریکا نیز در دسامبر ۱۹۹۹ بطور مشخصی بیانیه ۱۹۷۵ توکیو را مورد پذیرش قرار داده است.
پرسنل پزشکی نظامی شامل پزشکان،پرستاران، روانپزشکان ، روانشناسان و کادر پیراپزشکی بطور یکسانی تحت پوشش کنوانسیون و کدهای اخلاقی قرار میگیرند.
موارد نقض حقوق سلامتی افراد در حملات نظامی امریکا به عراق و افغانستان مطابق گزارشات سازمان صلیب سرخ:
۱- عدم کفایت سیستم بهداشتی زندان ابوغریب از لحاظ تجهیزات و پرسنل
۲- ثبت ناقص اطلاعات در پرونه های پزشکی زندانیان
۳- عدم کفایت سیستم پزشکی در ارائه درمانهای خاص مورد نیاز زندانیان
۴- تحریف گواهی های مرگ صادر شده در افغانستان و عراق بطور مثال در سال ۲۰۰۳ یک ژنرال ارتش عراق بنام ماهوش در کیسه خواب قرار داده شد و آنقدر روی سینه اش نشستند که منجر به خفگی او شد. گزارش مرگ وی طبیعی ذکر شده است.
۵- گزارش پزشکی زندانیان در بسیاری از موارد در اختیار بازپرسان قرار گرفته و این نقض رازداری و ارتباط محرمانه بین پزشک و بیمار است.
سیستم پزشکی در طراحی و اجرای بازپرسی از زندانیان و همچنین پایش آنها مشارکت داشته است.
ایالات متحده در جریان بازجویی از بازداشتشدگان در زندان نظامی گوانتانامو به روشهایی مانند بازداشتن بازجوها از خوابیدن، مجبور کردن آنها به استفاده از مواد و اقرار گرفتن متوسل میشوند. دیدهبان حقوق بشر در گزارش 6 فوریه 2008 خود اعلام داشت، حدود 185نفر از 270 نفری که بازداشت شدهاند در امکاناتی همطراز با گوانتانامو اسکان داده میشوند، حتی اگر هنوز محکوم به جرمی نشده باشند. این بازداشتشدگان بهشدت از تماس با انسانهای دیگر باز داشته میشوند. آنها 22 ساعت از عمرشان را در روز به تنهایی در سلولهای کوچک و بدون هوای تازه و نور طبیعی یا با هوای تازه و نور طبیعی اندک سپری میکنند.
* ابوغریب، نقض آشکار قوانین بینالمللی
آسوشیتدپرس گزارش داد که از سال 2002 به بعد بیش از 20 نفر بازداشت شده، زیر 18 سال به اردوگاه گوانتانامو برده شدهاند تا مورد سوءرفتار نظامیان آمریکایی قرار گیرند. در ژوئن 2008 محمدجواد در تشریح تجربه خود از می 2004 ـ زمانی که هنوز به 18 سالگی نرسیده بود ـ گفت او را به مرکز بازداشت گوانتانامو انتقال دادند و در آنجا او را از خوابیدن محروم کردند.
محمدجواد را در طول 14 روز 112 بار از این سلول به سلول دیگر منتقل میکردند. او را معمولاً کمتر از سه ساعت در یک سلول نگه میداشتند و سپس به غل و زنجیر کشیده و به سلول دیگری میبردند. او را از نیمه شب تا ساعت 2 صبح به کرات از سلولی به سلولی دیگر انتقال میدادند تا حداکثر اختلال را بر خواب وی وارد کنند.
نشریه پزشکی «لسنت» چاپ انگلیس در شماره 21 اوت 2003خود با درج گزارش تحقیقی پروفسو «استیون مایلز» استاد دانشگاه «مینه سوتا» فاش ساخت تعدادی از اعضای کادر پزشکی ارتش آمریکا با جعل اسناد پزشکی مختلف بر ضرب، جرح و شکنجه زندانیان عراقی در زندان ابوغریب بغداد هنگام بازجوییها سرپوش گذاشتند و با صدور گواهی فوت جعلی برای کسانی که زیر شکنجه و بازجوییهای سخت در زندان ابوغریب کشته میشدند، مرگ آنها را ناشی از سکته قلبی، گرمازدگی و... جلوه میدادند. «فلوریا وستفال» سخنگوی کمیته بینالمللی صلیب سرخ نیز خودداری عمدی پزشکان آمریکایی را از درمان زندانیان عراقی در بازداشتگاه ابوغریب نقض آشکار قوانین بینالمللی توصیف کرد
گزارش صلیب سرخ درباره شکنجه زندانیان در بازداشتگاههای CIA
این گزارش که در سال 2007 تهیه شده با تأیید وجود شکنجه و رفتارهای بیرحمانه، غیرانسانی یا تحقیرآمیر در بازداشتگاههای CIA نسبت به زندانیان منسوب به القاعده نشان میدهد که آمریکا قوانین بینالمللی را نقض کرده است. (washington post)
3. ابهام قانونی در مورد منع شکنجه
بر اساس اعلام نهادهای آمریکایی، منع شکنجه در این کشور از جایگاه قانونی مشخص برخوردار نمیباشد و حتی پذیرش کنوانسیون منع شکنجه و کنوانسیون حقوق و آزادیهای مدنی و سیاسی همراه با شرطهایی بوده است که اعمال این مقررات را در وضعیت مبهم و غیر شفاف قرار میدهد.
طبق اعلام کمیته اطلاعات مجلس سنای آمریکا از جمله افرادیکه روش القای احساس خفگی این روشها را تأیید کرده بود کاندولیزا رایس میباشد.
نظر ICJ در مورد اقدامات اوباما برای منع شکنجه
ICJ اعلام کرده است که دستور اوباما مبنی بر انجام بازجویی در محدوده راهنمای ارتش زمینی با اینکه دامنهای از روشهای بازجویی متجاوزانه را ممنوع میکند ولی امکان استفاده از برخی فنون شکنجه جسمی و روانی را فراهم آورده است.
ICJ همچنین از تعاریف محدود از شکنجه و رفتار خشن و غیرانسانی در قوانین آمریکا ابراز نگرانی میکند.
گزارشهایی از شکنجه در زندانهای آمریکا
یک محقق فرانسوی در گزارشی در پایگاه اینترنتی "ولترنت" از زندانهای شناور و مخفی نیروی دریایی ارتش آمریکا در دریا در زمان بوش پرده برداشت که در آن قفسهایی همانند آنچه در گوانتانامو استفاده میشد برای شکنجه افراد تعبیه شده است (فارس 15/3/1389)
. پایگاه اینترنتی "ولترنت" در گزارشی مراحل پنجگانه شستشوی مغزی در زندانهای ارتش آمریکا را تشریح کرد. (فارس 16/3/1389)
یک مؤسسه خیریه در آمریکا گزارش داد که زندانیان در یک بازداشتگاه مخفی در پایگاه اصلی آمریکاییها در افغانستان مورد شکنجههای جسمی و روحی قرار گرفتهاند، از جمله ادعاهای زندانیان «نگهداری در مکان سرد، تحقیر، کتک خوردن مکرر، محرومیت از خواب،و برهنه شدن» بوده است. این افراد در فاصله زمانی 2009 – 2010 در این زندان بهسر بردهاند. BBC هم وجود زندانهای مخفی آمریکا را در پایگاه هوایی بگرام مورد تأیید قرار داده است. (الف 26/7/1389)
اسناد انتشار یافته از سوی پایگاه ویکی لیکس حاکی از آن است که نظامیان عالی رتبه ارتش آمریکا با نقض مسلم قوانین بینالمللی به اعمالی از جمله شکنجه بازداشت شدگان عراقی اقدام کردهاند.
طبق گزارش عفو بینالملل در سال 2008، در مراکز حبس و زندانهای ایالات متحده برای کنترل زندانیان از دستگاه شوک دهنده بهطور گسترده استفاده میشود. از سال 2001 بیش از 300 مورد مرگ ناشی از این شوکها گزارش شده که 69 مورد آن در 2008 بوده است.
نمونههایی از قربانیان شکنجه در آمریکا
عمر خضر (کودک افغانی)
وی در سن 15 سالگی به اتهام اقدام تروریستی دستگیر و ابتدا 8 سال و نهایتاً به 40 سال زندان محکوم میشود. او پس از سالها اعلام بیگناهی، اتهامات خود را میپذیرد. طبق اظهارات مایکل مالوف کارمند سابق پنتاگون، اعترافات وی زیر شکنجه بدست آمده است. همچنین وکلای وی از جمله موارد شکنجه به "کندن مو، تهدید به تجاوز، زندگی در سلول انفرادی، محرومیت از معالجات پزشکی، غل و زنجیر و خلتاندن وی در ترکیبی از ادرار خود و روغن کاج" اشاره نمودهاند.
به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس دادستان ارشد دادگاه نظامی گوانتانامو گفتهاست که بر اساس توافق با وی به جرم خود، او امکان تقاضای تجدیدنظر ندارد.
وکلای وی و گروههای حقوق بشری اعلام کردند که وی در زمان وقوع جرم یک کودک سرباز بوده که هماکنون باید به خانهاش باز گردد اما دادستانان گفتند چون او بهعنوان یکی از اعضای القاعده فعالیت میکرده و سرباز رسمی نبوده یک جنایتکار جنگی است. اما مایکل مالوف معتقد است که آمریکا قانون بینالمللی مربوط به اسرار جنگی را امضا کرده و این قانون شامل کسانی که سرباز نیستند هم میشود.
بنیام محمد (اهل اتیوپی)
فرد مذکور که ساکن بریتانیا میباشد و سالها در پایگاه نظامی آمریکا در خلیج گوانتانامو اسیر بوده است مدعی شکنجه توسط بازجویان آمریکایی میباشد. او پس از تبرئه از اتهاماتش به بریتانیا برگردانده شد. (BBC)
محمد سالبان (اهل سومالی)
وی که 8 سال در گوانتانامو اسیر بود پس از آزادی گفت این زندان جهنم روی زمین است. بسیاری از زندانیان در آنجا بینایی یا سایر اعضای بدنشان را از دست دادند و برخی دچار بحرانهای شدید روحی شده و بعضی دست به خودکشی زدند. (پایگاه خبری آی.اف.پی سومالی)
بارون پیکس (آمریکایی)
وی که بهخاطر مصرف کوکائین بازداشت شده بود در ژانویه 2008 پس از 9 مرتبه وارد آمدن شوک الکتریکی به وی توسط یک افسر پلیس، جان باخت. (CNN)
رونی. ال. وایت (آمریکایی)
این جوان 19 ساله که در یک سلول انفرادی در یک مرکز تأدیبی در پرنس جورج مریلند نگهداری میشد در 29 ژوئن 2008 بر اثر خفگی فوت کرد. (Washington post)
تجاوز و خشونت جنسی سیستماتیک
تجاوز به زنان
آمار بالای تجاوز به عنف و عدم پیگرد و مجازات متجاوزان
خشونت جنسی، تهدیدی جدی برای زنان آمریکایی است نود درصد از زنان نظامی آمریکایی مورد تجاوز قرار میگیرند
تجاوز و تبعیض بزرگترین مشکل زنان سرباز آمریکایی است و یکسوم آنان از سوی فرماندهانشان به زور مورد تجاوز قرار می گیرند و بررسیها نشان میدهد که 90 درصد از آنان آن را گزارش نمیکنند، چراکه از تبعات آن بیم دارند.
بنابر گزارشی که پنتاگون منتشر کرده است، در سال 2008 در حوزه نیروهای نظامی آمریکا 2900 مورد تجاوز جنسی گزارش شده است که نسبت به سال ماقبل 9 درصد افزایش نشان میدهد. در این میان تنها 292 مورد به دادگاه نظامی انجامیده است. همین گزارش تصریح دارد که رقم واقعی میتواند 5 تا 10 برابر این آمار باشد. به گزارش رویترز، طی مصاحبههایی که با 40 زن شاغل در بخش نظامی آمریکا بهعمل آمده است، 10 نفر اظهار داشتهاند که مورد تجاوز جنسی واقع شدهاند، 5 نفر اظهار داشتند که مورد حملاتی واقع شدهاند که هدف از آنها تجاوز بوده و 13 نفر گفتند که مورد اذیت و آزار جنسی قرار گرفتهاند.
قربانیان تجاوز
خانم جن اسپرنگر و مارتی ریبیرو نمونه هایی هستند که در فصلنامه دانشگاه کلمبیا از آنان نام برده شده است.
خانم ریبیرو که سرگروهبان نیروی هوایی آمریکا بوده است، در سالهای 2003 و 2006 از سوی همکار نظامی اش مورد تجاوز قرار می گیرد. زمانی که وی مساله را گزارش می دهد از سوی دادگاه نظامی به دلیل همراه نداشتن اسلحه هنگام سوء قصد محاکمه می شود. این مساله باعث از دست دادن شغل وی می شود و پس از یک سال بی گناهی وی اثبات می شود.
تجاوز به زندانیان
براساس گزارشی که در شصتوچهارمین مجمع عمومی سازمان ملل ارائه شد، آمریکا و پیمانکاران خصوصیاش مردان مسلمانی را که در عراق و سایر کشورها بازداشت کرده بودند مجبور میکردند که به یکدیگر تجاوز کنند.
موارد متعدد تجاوز به زندانیان توسط کارکنان زندان گزارش و ثبت شده است. براساس گزارش واشنگتن پست (11 سپتامبر 2009) در طول ۸ سال گذشته آمار تجاوز افسران و کارکنان زندان به زندانیان دو برابر شده است. بیش از ۹۰ درصد از زندانبانان بهدلیل تجاوزات جنسی دارای پرونده قضایی هستند. 40 درصد از این افراد نیز جنایات دیگری غیر از جنایات جنسی در پروندهشان وجود دارد.
گزارش دیدهبان حقوق بشر حاکی از آن است که به مهاجران در بازداشتگاههای آمریکا تجاوز جنسی صورت میگیرد. براساس گزارش دیدهبان حقوق بشر، تعداد واقعی نمونههای تجاوز ممکن است بسیار بیشتر باشد چون بسیاری از قربانیان این تجاوزها به کشورهای خود بازگردانده شده باشند.
در این گزارش دیدهبان حقوق بشر تأکید کرده است تعداد تجاوزها و آزارهای جنسی که در بازداشتگاهها روی میدهد ناشناخته است. در یک مورد، در سال 2008 پنج زن که در بندر «ایزابل» در تگزاس دستگیر شده بودند، مورد تجاوز جنسی قرار گرفتند. نگهبانان این بازداشتگاهها وارد اتاق هرکدام از این زنها شده و به آنها گفتند که تحت آموزشهای پزشکان فعالیت میکنند و به این زنان تجاوز کردند.
براساس گزارشها،در سال 2007 نیز یک قربانی قاچاق انسان در زندان فلوریدا مورد تهاجم جنسی قرار گرفته بود.
اینک این جامعه پزشکی جهانی است و چالش حقوق سلامت انسانها، که نه تنها باید ریشه های سوءاستفاده را بداند بلکه باید با یک برنامه آموزش مداوم و جامع سلامت بین المللی انسانها را عملی کند و در این چالش حقوق پزشکی در مخاصمات نظامی و دلایل سیستماتیک این نقض را ارزیابی و از ادامه آن جلوگیری کند
موضوعات پرستاری ، پزشکی و بهداشت جسمی و روانی, ورزش و سلامت معنوی اجتماعی